Γιατί η κουζίνα γεννά τοξικότητα
Δεν είναι τυχαίο. Η κουζίνα συγκεντρώνει όλες τις συνθήκες που ευνοούν τοξικές συμπεριφορές: υψηλή πίεση, κλειστός χώρος, ιεραρχία, κόπωση, ανταγωνισμός για λίγες θέσεις και εργασιακή ανασφάλεια.
Σε αυτό το περιβάλλον, η τοξικότητα βρίσκει πρόσφορο έδαφος. Και αν η ηγεσία δεν την αντιμετωπίζει ενεργά, γίνεται κουλτούρα. Γίνεται ο τρόπος που λειτουργεί ο χώρος. Και τότε είναι πολύ δύσκολο να αλλάξει.
Τα πρόσωπα της τοξικότητας στην κουζίνα
Η τοξικότητα δεν έχει πάντα το ίδιο πρόσωπο. Εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους και από διαφορετικές κατευθύνσεις.
Η ζήλια: πότε κινητοποιεί και πότε καταστρέφει
Η ζήλια δεν είναι από μόνη της κακή. Υπάρχει ζήλια που σε βλέπει να κοιτάς κάποιον που είναι καλύτερος και σε κάνει να πεις: θέλω να φτάσω εκεί. Αυτή είναι χρήσιμη. Είναι καύσιμο.
Η τοξική ζήλια είναι διαφορετική. Δεν θέλει ο άλλος να αποτύχει για να πετύχεις εσύ. Θέλει ο άλλος να αποτύχει ακόμα κι αν εσύ δεν πετύχεις. Αυτή η διαφορά είναι τεράστια και αποκαλυπτική.
Αν παρατηρείς ότι χαίρεσαι με τις αποτυχίες συναδέλφων περισσότερο από ό,τι με τις δικές σου επιτυχίες, αυτό είναι σήμα. Δεν σε κατηγορεί κανείς. Αλλά αξίζει να το δεις.
Τα πισώπλατα μαχαιρώματα: πώς λειτουργούν
Το πισώπλατο μαχαίρωμα στην κουζίνα σπάνια είναι δραματικό. Δεν χρειάζεται φωνές ή κατηγορίες. Γίνεται αθόρυβα, με λεπτές κινήσεις που η κάθε μία από μόνη της φαίνεται αθώα.
- Δεν σου λένε ότι άλλαξε κάτι στη βάρδια και σε αφήνουν να φανείς απροετοίμαστος.
- Αναφέρουν κάτι που είπες σε λάθος πλαίσιο στον chef, αφαιρώντας το context.
- Σε επαινούν μπροστά σου και σε υποτιμούν όταν φεύγεις.
- Δεν μοιράζονται τεχνογνωσία που χρειάζεσαι, για να παραμείνουν απαραίτητοι.
- Σαμποτάρουν μικρά πράγματα στη δουλειά σου που δεν αποδεικνύονται εύκολα.
Πώς αντιδράς χωρίς να χάσεις τον εαυτό σου
Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι να απαντάς με τα ίδια μέσα. Να γίνεις κι εσύ μέρος της τοξικότητας για να επιβιώσεις. Αυτό λειτουργεί βραχυπρόθεσμα. Μακροπρόθεσμα σε καταστρέφει.
- Τεκμηρίωσε. Κράτα νοητικά ή γραπτά αρχείο συγκεκριμένων περιστατικών. Ημερομηνία, τι έγινε, ποιος ήταν παρών. Αν χρειαστεί να μιλήσεις, θα έχεις γεγονότα.
- Αντιμετώπισε άμεσα και ήρεμα. Όταν συμβεί κάτι συγκεκριμένο, μίλα στο άτομο κατ' ιδίαν. Χωρίς κοινό, χωρίς δράμα. "Παρατήρησα αυτό. Δεν μου αρέσει. Δεν θέλω να επαναληφθεί." Σύντομο, σαφές, ψύχραιμο.
- Φρόντισε τις συμμαχίες σου. Δεν χρειάζεσαι πολλούς. Χρειάζεσαι λίγους αξιόπιστους. Άνθρωποι που σε βλέπουν, που γνωρίζουν τη δουλειά σου και δεν έχουν λόγο να σε υπονομεύσουν.
- Ανέβασε το θέμα αν χρειαστεί. Αν το πρόβλημα επιμένει και επηρεάζει τη δουλειά, το φέρνεις στον chef ή τον manager με συγκεκριμένα γεγονότα. Όχι παράπονα, γεγονότα.
- Αξιολόγησε αν αξίζει να μείνεις. Μερικές κουζίνες είναι τόσο βαθιά τοξικές που δεν αλλάζουν. Αν η ηγεσία ανέχεται ή ενθαρρύνει τοξικές συμπεριφορές, το πρόβλημα δεν λύνεται από μόνο σου. Τότε η καλύτερη απόφαση είναι να φύγεις.
Ο ρόλος του chef: να χτίζεις κουλτούρα ή να την ανέχεσαι
Αν είσαι chef ή σε θέση ηγεσίας, αυτό σε αφορά ακόμα περισσότερο. Η κουλτούρα μιας κουζίνας είναι το αντίγραφο της ηγεσίας της.
Αν ανέχεσαι τοξικές συμπεριφορές επειδή "έτσι λειτουργεί ο κλάδος" ή επειδή ο τοξικός μάγειρας είναι τεχνικά καλός, στέλνεις μήνυμα σε όλη την ομάδα: αυτό εδώ επιτρέπεται. Και τότε όλοι προσαρμόζονται ανάλογα.
Δεν χρειάζεται να είσαι ψυχολόγος. Χρειάζεται να είσαι παρών, να βλέπεις, να αντιδράς και να θέτεις ξεκάθαρα πρότυπα συμπεριφοράς.
Αν το βιώνεις τώρα
Αν διαβάζεις αυτό και αναγνωρίζεις τον χώρο σου, ξέρε ένα πράγμα: δεν είσαι παράνοϊκος. Αυτά συμβαίνουν. Είναι πραγματικά. Και δεν είναι δικό σου λάθος που βρέθηκες σε αυτό το περιβάλλον.
Αλλά είναι δική σου απόφαση πώς θα αντιδράσεις. Αν θα αφήσεις αυτό το περιβάλλον να σε αλλάξει ή αν θα διατηρήσεις τον εαυτό σου ακέραιο, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει αλλαγή χώρου.
Η καριέρα σου δεν είναι αυτή η κουζίνα. Είναι αυτό που κουβαλάς μαζί σου όπου πας.
Ερωτήσεις και απαντήσεις
Γιατί είναι τόσο συνηθισμένη η τοξικότητα στις κουζίνες;
Η κουζίνα είναι χώρος υψηλής πίεσης, κλειστός, με ιεραρχία και ανταγωνισμό. Αυτές οι συνθήκες ευνοούν τη συσσώρευση έντασης. Χωρίς σωστή ηγεσία, η τοξικότητα γίνεται κουλτούρα.
Πώς αναγνωρίζεις έναν τοξικό συνάδελφο;
Υπονομεύει τη δουλειά σου όταν δεν είσαι παρών, παίρνει τα εύσημα για κοινές επιτυχίες, μοιράζει πληροφορίες επιλεκτικά και αλλάζει στάση ανάλογα με το ποιος είναι παρών.
Τι κάνεις όταν σε υπονομεύουν;
Τεκμηριώνεις, αντιμετωπίζεις το άτομο κατ' ιδίαν ήρεμα και συγκεκριμένα, φροντίζεις τις αξιόπιστες συμμαχίες σου και ανεβάζεις το θέμα αν χρειαστεί με γεγονότα. Ποτέ δεν απαντάς με τα ίδια μέσα.
Είναι η ζήλια στην κουζίνα πάντα αρνητική;
Όχι. Η ζήλια που σε κάνει να θέλεις να βελτιωθείς είναι χρήσιμη. Η τοξική ζήλια είναι αυτή που θέλει τον άλλον να αποτύχει αντί να επιτύχεις εσύ. Αυτή η διαφορά είναι κρίσιμη.
Ποια είναι η ευθύνη του chef απέναντι στην τοξικότητα;
Μεγάλη. Η κουλτούρα μιας κουζίνας αντικατοπτρίζει την ηγεσία της. Αν ο chef ανέχεται τοξικές συμπεριφορές, τις νομιμοποιεί. Δεν υπάρχει ουδετερότητα σε αυτό.